Kapsam ve hukuki çerçeve
Genel ölçütlerin yanında karar eklerinde veya özel mevzuatta yer alan şirketler farklı şartlarla kapsama girebilir. Eşikler zaman içinde değişebildiği için hesaplama yılına ait güncel KGK düzenlemesi esas alınır.
Bağımsız denetim, KGK tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartları çerçevesinde risk değerlendirmesi, yeterli ve uygun denetim kanıtı, belgelendirme ve raporlama aşamalarından oluşur. Denetim, finansal tabloların hatasız olduğu garantisi değil, makul güvence çalışmasıdır.
Temel kontrol başlıkları
- Şirketin hangi grupta olduğu
- Doğru hesap dönemleri
- Aktif, net satış ve çalışan verisi
- Bağlı ortaklık/iştirak ve eliminasyon
- Kapsama giriş/çıkış sürekliliği
Denetim dosyasında sözleşme, bağımsızlık değerlendirmesi, önemlilik, risk matrisi, örnekleme, dış teyitler, çalışma kağıtları, düzeltme kayıtları ve rapor sonucu birbirine bağlanmalıdır. Dosya, yapılan prosedürü ve ulaşılan sonucu deneyimli bir denetçinin yeniden anlayabileceği açıklıkta olmalıdır.
Adım adım çalışma süreci
- 1
Şirketin özel liste veya sektör durumunu belirleyin
- 2
Güncel yıl eşiklerini resmî kaynaktan alın
- 3
Son hesap dönemlerinin üç ölçütünü hazırlayın
- 4
Grup şirketi ve eliminasyon hesaplarını yapın
- 5
En az iki ölçütün sağlanma durumunu test edin
- 6
Sonucu yönetim ve sözleşme takvimine aktarın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Finansal tablolar
- Kurumlar vergisi beyannamesi
- Çalışan sayısı kayıtları
- Bağlı ortaklık ve iştirak listesi
- Grup içi işlem eliminasyonu
- KGK kapsam hesaplama çalışma kağıdı
Uygulama örneği
Şirket aktif ve net satış ölçütlerini iki ardışık dönemde aşıyor, çalışan ölçütünü aşmıyorsa en az iki ölçütün sağlanması nedeniyle kapsama girebilir. Ancak hangi eşiklerin uygulanacağı şirketin grubuna ve ilgili yıla göre doğrulanır.
Sık karşılaşılan hatalar
- Tek yıl ve tek ölçüte bakmak
- Yanlış eşik grubunu kullanmak
- Grup şirketlerini dışarıda bırakmak
- Çalışan ortalamasını yanlış hesaplamak
- Kapsamdan çıkış şartlarını girişle aynı sanmak
Sık sorulan sorular
Üç ölçütün hepsi gerekir mi?
Genel kuralda en az iki ölçüt esas alınabilir; şirket grubu ve karar metni kontrol edilir.
Tek yılda aşmak yeterli mi?
Üst üste hesap dönemleri ve geçiş hükümleri dikkate alınır.
Grup şirketleri dahil mi?
Bağlı ortaklık ve iştirak hesapları usul esaslarına göre değerlendirilebilir.
Eşikler sabit mi?
Hayır; güncel karar ve KGK açıklamaları kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar
- Kamu Gözetimi Kurumu — Bağımsız denetime tabi olmaya ilişkin SSS
- Kamu Gözetimi Kurumu — Türkiye Denetim Standartları 2026 Seti
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Denetim görüşü, yeterli ve uygun kanıtlar ile geçerli finansal raporlama çerçevesine göre oluşur. Somut işlem için güncel mevzuat ve belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.