Kapsam ve hukuki çerçeve
Kapsam tutar, risk ve tasdik düzenlemelerine göre belirlenir. İnceleme doğrudan, başka YMM aracılığıyla veya vergi dairesi teyidiyle yürütülebilir; ulaşılamayan firmalar için alternatif yöntem planlanır.
Karşıt inceleme, iade talep edenin tedarikçisindeki belirli işlemlerin belge ve kayıt yönünden doğrulanmasına hizmet eder. İncelemenin kapsamı, tarafı, dönemi ve rapor bağlantısı baştan belirlenmeli; vergi mahremiyeti ve yetki sınırı korunmalıdır.
Temel kontrol başlıkları
- Kapsam ve limit belirleme
- Fatura-listede birebir eşleşme
- Satıcı beyan ve defter kaydı
- Ödeme ve mal/hizmet hareketi
- Yetki, imza ve olumsuzluk sonucu
Tedarikçi teyidi; fatura, yasal kayıt, beyanname, ödeme, mal/hizmet hareketi ve gerekiyorsa kapasite kanıtını işlem bazında eşleştirmelidir. Tutanak ve ekler, iade raporundaki ilgili satıra referans verirken gereksiz kişisel veya ticari veri içermemelidir.
Adım adım çalışma süreci
- 1
Alışları firma ve risk bazında sıralayın
- 2
İletişim ve meslek mensubu yetkisini teyit edin
- 3
İncelenecek faturaları açık listeyle iletin
- 4
Tutanakta beyan, ödeme ve mal hareketini kontrol edin
- 5
Olumsuzluğu sınıflandırın
- 6
Sonucu YMM raporundaki ilgili kaleme bağlayın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Talep yazısı
- Fatura listesi
- Satıcı defter/beyan kayıtları
- Banka ödeme belgeleri
- Sevk, stok veya teslim belgeleri
- İmzalı tutanak ve teyit
Uygulama örneği
Kumaş alımında satıcının faturayı beyan etmesi tek başına yeterli olmayabilir. Satıcının mal kaynağı, stok çıkışı, sevk ve tahsilatı; alıcının üretim sarfı ve ihracat miktarıyla birlikte değerlendirilir.
Sık karşılaşılan hatalar
- Yüzeysel “kayıtlarımızdadır” cevabı
- Tutanak toplamı ile liste farkı
- Satıcı beyan dönemini kontrol etmemek
- Mal veya ödeme kanıtının olmaması
- Olumsuzluğu raporda gizlemek
Sık sorulan sorular
Her fatura incelenir mi?
Kapsam mevzuat, tutar ve risk değerlendirmesine göre belirlenir.
Firma cevap vermezse?
Alternatif teyit, vergi dairesi yazışması veya tenzil değerlendirilir.
Ödeme kontrol edilir mi?
İşlemin gerçekliğinde önemli bir kanıttır.
Tutanak kimce düzenlenir?
Yetki ve yöntem ilgili tasdik düzenlemelerine göre kontrol edilir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — e-YMM Tasdik Raporu Teknik Kılavuzu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 3568 sayılı Meslek Kanunu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. KDV iade sonucu; işlem türü, dönem, tutar, belge seti, kontrol raporu ve güncel mevzuata göre değişir. Somut işlem için güncel mevzuat ve belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.