Kısa cevap
Çalışma; beyanname ve tahakkuklar, devam eden incelemeler, KDV/iade, ilişkili kişi işlemleri, bordro/SGK, teşvikler, geçmiş düzeltmeler ve önemli sözleşmelerin vergi etkisini risk bazlı inceler.
Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Kapsam işlemin niteliğine göre materiality ve dönem sınırlarıyla yazılılaştırılmalıdır. Hukuki due diligence ayrı uzmanlık alanıyla koordine edilir.
Temel kontrol noktaları
- Vergi borcu/tahakkuklar
- Beyanname-mali tablo tutarlılığı
- İnceleme/izaha davet/özel esas geçmişi
- KDV iade ve devreden KDV
- Transfer fiyatlandırması
- Teşvik/istisna/indirimler
- Bordro/SGK riskleri
- Şirket sözleşmelerinin vergi etkisi
Uygulama adımları
- İşlem ve materiality kapsamını belirleyin
- Data-room belge listesini oluşturun
- Beyanname ve mali tablo analitiği yapın
- Kritik vergi konularını örneklem/test ile inceleyin
- Riskleri tutar/olasılık/aksiyon bazında sınıflandırın
- Bulguları satın alma sözleşmesi ve fiyat mekanizması için ilgili uzmanlarla paylaşın
Hazırlanması gereken belge ve kayıtlar
- Son yıllar beyannameleri
- Mizan/mali tablolar
- Vergi borç yazıları/tahakkuklar
- İnceleme/tutanak/uzlaşma dosyaları
- KDV iade dosyaları
- Transfer fiyatlandırması belgeleri
- Teşvik belgeleri
- Bordro/SGK kayıtları
Uygulama örneği
Devreden KDV yüksek görünen hedef şirkette yalnız bilançodaki tutar kabul edilmez; geçmiş düzeltmeler, iade talepleri, indirilemeyecek KDV ve belge riskleri analiz edilerek ekonomik değeri ayrıca değerlendirilir.
Sık görülen hatalar ve riskler
- Sadece vergi borcu sorgulamak
- Riskleri parasallaştırmadan listelemek
- Devreden KDV’yi otomatik varlık değeri kabul etmek
- Vergi inceleme geçmişini görmezden gelmek
- Hukuki ve vergisel bulguları görev sınırı olmadan karıştırmak
Sık sorulan sorular
Vergisel due diligence bağımsız denetim midir?
Hayır. Amaç ve kapsam farklıdır; işlemin vergi risklerini hedefler.
Kaç yıl incelenir?
İşlem, materiality, zamanaşımı ve risk değerlendirmesine göre kapsam belirlenir.
Bulgular satın alma fiyatını etkiler mi?
Tarafların işlem yapısına göre vergi riskleri fiyat, teminat veya sözleşme korumalarında dikkate alınabilir.