Kısa cevap
YMM; mevzuatta tasdik kapsamına alınan konularda defter, belge, beyan ve dayanakları inceler, tespitlerini rapora bağlar. Bu rol, işletmenin muhasebesini tutmakla aynı şey değildir.
Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Tasdik konusu ve rapor türü ilgili kanun, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenir. YMM her mali işlemi kendiliğinden tasdik edemez; kapsamın mevzuatta karşılığı bulunmalıdır.
Temel kontrol noktaları
- Tasdik konusunun mevzuat dayanağı
- Defter ve belge ile beyanname bağlantısı
- İşlemin dönemi ve kapsamı
- Tespit/karşıt inceleme ihtiyacı
- Raporun elektronik sunum ve ek düzeni
Uygulama adımları
- İhtiyacı ve hukuki dayanağı belirleyin
- Kapsam ve belge talep listesini oluşturun
- Muhasebe/beyan/dayanak kayıtlarını mutabıklaştırın
- Bulguları ve gerekli düzeltmeleri belgeleyin
- Tasdik veya tespit raporunu mevzuat formatında tamamlayın
Hazırlanması gereken belge ve kayıtlar
- Defter ve mizanlar
- Beyannameler
- Sözleşme, fatura ve ödeme belgeleri
- Tasdik konusuna özel listeler
- Karşıt inceleme/tutanaklar gerektiğinde
Uygulama örneği
Bir KDV iade dosyasında YMM yalnız satış faturalarını kontrol etmez; iade hakkı, yüklenim, dönem, liste ve gerektiğinde karşıt inceleme bağlantısını birlikte değerlendirir.
Sık görülen hatalar ve riskler
- YMM’yi muhasebe tutan meslek mensubuyla aynı görevde görmek
- Mevzuatta olmayan bir konuda tasdik raporu varsaymak
- Raporu yalnız sonuç yazısı sanmak
- Belge-muhasebe-beyan zincirini kurmamak
Sık sorulan sorular
YMM her vergi işini tasdik eder mi?
Hayır. Tasdik konusu ve usulü ilgili düzenlemelerle belirlenir.
YMM raporu idare açısından otomatik kabul anlamına gelir mi?
Hayır. Rapor mevzuata uygun inceleme ve tespit sunar; idari değerlendirme ve diğer şartlar ayrıca geçerlidir.
YMM ile SMMM aynı mıdır?
Mesleki alanları kesişse de tasdik yetkisi ve görev kapsamı bakımından farklılıklar vardır.