Kapsam ve hukuki çerçeve
İmalatçı vasfı, faturadaki özel ibare, ihracatçı ve GÇB eşleşmesi, teslim miktarı ve ihracat süresi dosyanın ana kontrolleridir. İhracatın hiç veya kısmen gerçekleşmemesi düzeltme ve vergi sonuçları doğurur.
İhraç kayıtlı teslimde imalatçı, ihracatçı, teslim faturası, tecil-terkin uygulaması ve fiilî ihracat zinciri aynı işlem üzerinden değerlendirilir. İhracatın gerçekleşme tarihi ve görev günündeki süre/başvuru hükümleri resmî kaynaktan kontrol edilir.
Temel kontrol başlıkları
- İmalatçı ve mal niteliği
- Fatura özel ibaresi
- İhracatçı-GÇB eşleşmesi
- Süre ve miktar
- Tecil, terkin ve iade hesabı
İmalatçı satış faturası, ihracatçı kaydı, gümrük beyannamesi, stok çıkışı, ihracat faturası, beyanname ve tahakkuk kayıtları karşılıklı referanslanmalıdır. Miktar veya taraf farkı varsa genel açıklama yerine belge satırı bazında neden ve düzeltme izi sunulmalıdır.
Adım adım çalışma süreci
- 1
İmalatçı ve ürün şartlarını kontrol edin
- 2
Faturayı ihracatçı ve siparişle eşleştirin
- 3
GÇB kapanışını miktar bazında izleyin
- 4
Süre aşımı riskini takvime bağlayın
- 5
Tecil-terkin ve yüklenim hesabını mutabıklaştırın
- 6
Eksik ihracatta düzeltme etkisini hesaplayın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- İhraç kayıtlı satış faturası
- İhracatçı sözleşme/sipariş
- GÇB ve kapanış kaydı
- Stok/üretim kayıtları
- Tecil-terkin tahakkukları
- İhracatçı teyidi
Uygulama örneği
İmalatçı 1.000 adet ürünü ihraç kayıtlı teslim etmiş, ihracatçı 900 adedini süresinde ihraç etmişse kalan 100 adet için tecil-terkin ve KDV sonuçları ayrıca hesaplanır; tam ihracat varmış gibi işlem yapılmaz.
Sık karşılaşılan hatalar
- İmalatçı şartını kontrol etmemek
- Faturadaki ibareyi eksik yazmak
- GÇB miktarını teslimle eşleştirmemek
- Süreyi takip etmemek
- Kısmi ihracatı tam kabul etmek
Sık sorulan sorular
İhracatçı iade alır mı?
İşlem taraflarının KDV sonuçları farklıdır; imalatçı tecil-terkin/iade düzenlemesine tabidir.
Süre aşılırsa?
Mücbir veya ek süre hükümleri dahil güncel düzenleme kontrol edilir.
Kısmi ihracat olur mu?
Gerçekleşen miktar ve kalan teslim ayrı değerlendirilir.
GÇB şart mı?
İhracatın gerçekleşmesini gösteren gümrük kayıtları temel belgedir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. KDV iade sonucu; işlem türü, dönem, tutar, belge seti, kontrol raporu ve güncel mevzuata göre değişir. Somut işlem için güncel mevzuat ve belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.