Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Kontrol, satıcının ve alt satıcıların ilgili dönem KDV beyanları, belge kayıtları, Ba-Bs/e-belge verileri, ödeme hareketleri ve mal veya hizmetin gerçekliği birlikte ele alınarak yapılır.
Değerlendirme yapılırken işlem tarihi, tarafların hukuki durumu, belgenin niteliği, muhasebe kaydı ve beyanname sonucu aynı dosya içinde karşılaştırılır. Tek bir belge veya ekran görüntüsü, zincirin diğer halkalarıyla doğrulanmadan kesin sonuç oluşturmaz.
Vergi uygulamaları dönem ve somut olaya göre değişebileceğinden, çalışmanın tamamlandığı tarihte yürürlükte bulunan resmî düzenlemeler ve idari uygulamalar ayrıca kontrol edilmelidir.
Temel kontrol başlıkları
- Bulguda yer alan VKN, dönem ve belge satırlarıBelge, dönem ve muhasebe bağlantısı birlikte doğrulanmalıdır.
- Satıcı beyanı ile alıcı indiriminin dönemsel eşleşmesiBelge, dönem ve muhasebe bağlantısı birlikte doğrulanmalıdır.
- Fatura XML/PDF, muhasebe fişi ve muavin kayıtlarıBelge, dönem ve muhasebe bağlantısı birlikte doğrulanmalıdır.
- Ödeme, sevk, teslim ve sözleşme delilleriBelge, dönem ve muhasebe bağlantısı birlikte doğrulanmalıdır.
- Karşıt inceleme veya alt inceleme ihtiyacıBelge, dönem ve muhasebe bağlantısı birlikte doğrulanmalıdır.
Kontrol seti, yalnız hata bulmaya değil; sonucun yeniden üretilebilir olmasına yöneliktir. Her bulgu için dayanak, değerlendirme, karar ve gerekiyorsa düzeltme adımı ayrı kaydedilmelidir.
Adım adım uygulama
- 1
GKS06 satırlarını satıcı ve dönem bazında sınıflandırın
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
- 2
Her faturayı indirilecek KDV listesi ve muavinle eşleştirin
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
- 3
Satıcının beyan ve belge durumunu teyit edin
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
- 4
Mal veya hizmetin fiilî gerçekleşmesini destekleyen belgeleri toplayın
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
- 5
Ödeme zincirini banka kayıtlarıyla gösterin
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
- 6
Kapatılamayan tutar için tenzil veya düzeltme kararını gerekçelendirin
İşlem tamamlandığında dayanak belge, sorumlu kişi ve sonuç çalışma kağıdına kaydedilir. Böylece sonraki kontrolde aynı sonuca geri izlenebilir.
Gerekli belgeler ve kayıtlar
Belge seti işletmenin sektörü ve işlem yapısına göre genişleyebilir. Başlangıç kontrolünde aşağıdaki kayıtlar bir belge indeksiyle toplanmalıdır:
- KDVİRA kontrol raporu ve GKS06 listesi
- Fatura XML/PDF ve muhasebe fişleri
- 191 hesap muavini ve satıcı cari hesabı
- Banka dekontları ve çek/senet kayıtları
- İrsaliye, teslim, sözleşme ve sipariş belgeleri
- Karşıt inceleme tutanağı veya satıcı teyit yazısı
Elektronik belgelerde asıl dosya, doğrulama kaydı ve muhasebe bağlantısı birlikte saklanır. Dosya adları dönem, belge türü ve sıra numarası içerecek şekilde standartlaştırılır.
Uygulama örneği
İade listesinde yer alan bir hammadde faturası için alt mükellef uyumsuzluğu oluştuğunda; alış faturası, irsaliye, stok girişi, üretim sarfı ve banka ödemesi aynı ek indeksinde birleştirilir. Satıcının ilgili dönemde faturayı beyan ettiği teyit edilemiyorsa karşıt inceleme veya tutar tenzili seçenekleri değerlendirilir.
Örnek genel yöntemi açıklamaktadır. Gerçek uygulamada sözleşme hükümleri, işlem dönemi, belge içeriği ve güncel mevzuat üzerinden yeniden değerlendirme yapılır.
Sık yapılan hatalar
- Bütün GKS06 satırlarına tek paragrafla cevap vermek
- Yalnız fatura görüntüsü sunmak
- Satıcı dönemini yanlış kontrol etmek
- Ödemenin farklı hesap veya kişi üzerinden yapılmasını açıklamamak
- Gerçekliği kanıtlanamayan tutarı dosyada bırakmak
Dosya kapanış kontrolü
Rapor, beyanname, elektronik liste, muhasebe ve ek belgelerdeki dönem, tutar, VKN, fatura numarası ve açıklamalar birbiriyle uyumlu olmalıdır. Açıklanamayan farklar dosya tamamlanmadan çözülmelidir.
Sık sorulan sorular
GKS06 sahte belge tespiti midir?
Tek başına değildir. Alt tedarik zincirindeki beyan veya kayıt uyumsuzluğunu gösteren bir kontrol bulgusudur.
Satıcı beyanname düzeltirse bulgu kapanır mı?
Düzeltmenin sisteme yansıması ve belgenin gerçekliğine ilişkin diğer kontrollerin tamamlanması gerekir.
Banka dekontu tek başına yeterli mi?
Hayır. Ödeme, teslim ve muhasebe bağlantısıyla birlikte değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Vergisel sonuç; işlem türü, dönem, taraflar, tutar, belge seti ve güncel mevzuata göre değişebilir. Somut işlem için güncel belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.