Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Tekstil, kağıt, metal, plastik, kimya, gıda ve makine üretiminde randıman yöntemi sektörün üretim tekniğine göre değişir. Kapasite raporu başlangıç verisidir; fiilî üretim kayıtlarının yerine geçmez.
Temel kontrol başlıkları
- Hammadde giriş miktarı ve ölçü birimi
- Ürün reçetesi ve revizyon tarihi
- Normal ve anormal fire ayrımı
- Yarı mamul ve stok devirleri
- İhracat/satış miktarı ile mamul çıkışı
Adım adım uygulama
- 1
Malzeme ve ürün kodlarını tek sözlükte eşleştirin
- 2
Ölçü birimlerini ortak birime dönüştürün
- 3
Dönem başı ve sonu stoklarını ekleyin
- 4
Üretim reçetesi ve fiilî sarfı karşılaştırın
- 5
Fire oranını teknik belge ve fiilî sonuçla test edin
- 6
İhracata isabet eden girdi miktarını ve KDV’yi hesaplayın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Hammadde ve mamul stok kartları
- Üretim reçeteleri
- Sarf ve üretim fişleri
- Kapasite raporu
- Fason sevk ve dönüş belgeleri
- Miktar dengesi çalışma tablosu
Uygulama örneği
Kumaş üretiminde iplik kilogramı ile kumaş metresi doğrudan karşılaştırılamaz. Gramaj, en, fire ve fason işlem kayıpları kullanılarak kilogram-metre dönüşümü yapılır; dönem sonu iplik ve yarı mamul stokları düşüldükten sonra ihraç edilen kumaşa isabet eden sarf hesaplanır.
Sık yapılan hatalar
- Farklı ölçü birimlerini doğrudan toplamak
- Kapasite raporunu fiilî üretim gibi kullanmak
- Dönem sonu stokunu sıfır kabul etmek
- Fireyi belgesiz ve sabit oranla uygulamak
- Fason üretim hareketlerini dışarıda bırakmak
Sık sorulan sorular
Randıman oranı nereden alınır?
Teknik reçete, kapasite raporu ve fiilî üretim sonuçları birlikte değerlendirilir.
Fire her sektörde aynı mıdır?
Hayır. Ürün, teknoloji, işlem ve dönem şartlarına göre değişir.
Miktar farkı çıkarsa ne yapılır?
Ölçü birimi, stok, fason hareket, fire ve kayıt hataları ayrı ayrı incelenir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Vergisel sonuç; işlem türü, dönem, taraflar, tutar, belge seti ve güncel mevzuata göre değişebilir. Somut işlem için güncel belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.