Kapsam ve hukuki çerçeve
Belge ihtiyacı sektör, teşvik, istisna, dış ticaret, ilişkili kişi ve finansman yapısına göre genişler. Standart setin yanında yüksek riskli hesaplara özel alt dosyalar oluşturulur.
Tam tasdik belge seti işletmenin faaliyetleri, istisna/indirimleri, stok ve maliyet yapısı, ilişkili işlemleri ve yıl içi değişikliklerine göre oluşturulur. Standart liste başlangıç sağlar; riskli veya olağan dışı işlemler için ek kanıt gerekir.
Temel kontrol başlıkları
- Mizan-beyanname mutabakatı
- E-Defter berat ve kayıt bütünlüğü
- Stok ve maliyet belgeleri
- Sabit kıymet ve finansman kayıtları
- İstisna/indirim ve ilişkili kişi dosyası
Aylık belge takip tablosu mizan, beyanname, sözleşme, stok/maliyet, sabit kıymet ve vergi avantajı çalışmalarını sorumlu ve kapanış tarihiyle göstermelidir. Eksik belge yıl sonuna bırakılmadan bulgu numarası üzerinden izlenmelidir.
Adım adım çalışma süreci
- 1
Aylık standart belge paketini tanımlayın
- 2
Hesap bazlı risk klasörleri açın
- 3
Beyanname ve tahakkukları mizanla mutabıklaştırın
- 4
Stok ve sabit kıymeti fiziki/teknik kayıtla destekleyin
- 5
Sözleşme ve yönetim kararlarını indeksleyin
- 6
Yıl sonu kapanış kontrol listesini imzalayın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Aylık ve geçici mizanlar
- Vergi beyannameleri/tahakkuklar
- E-Defter berat ve kebir/yemmiye çıktıları
- Stok sayım ve maliyet tabloları
- Sabit kıymet/amortisman listesi
- Sözleşme, ilişkili kişi ve teşvik belgeleri
Uygulama örneği
İhracat ve yatırım teşvikli üretim yapan şirkette standart mizan setine ek olarak DİİB/teşvik, gümrük, kapasite, üretim ve KDV iade dosyaları ayrı indekslenir. Aynı fatura farklı çalışmalarda kullanılsa da tek kaynak belgeye referans verilir.
Sık karşılaşılan hatalar
- Belgeleri yıl sonunda toplamak
- Mizan ile beyanname farklarını açıklamamak
- E-Defter beratını kayıt kontrolü sanmak
- Stok sayımı olmadan liste kabul etmek
- İstisna belgelerini sonradan üretmek
Sık sorulan sorular
Bütün faturalar gönderilir mi?
Risk, örnekleme ve mevzuat ihtiyacına göre belge talep edilir; elektronik erişim yöntemi ayrıca belirlenebilir.
E-Defter yeterli mi?
Berat ve kayıtlar, dayanak belgeler ve beyanlarla birlikte incelenir.
Stok sayımı zorunlu mu?
Stokların doğruluğunu destekleyen fiziki ve kayıt kontrolleri önemlidir.
Belgeler hangi formatta olmalı?
Okunabilir, aranabilir ve değişiklik geçmişi korunmuş format tercih edilir.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 3568 sayılı Meslek Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tasdik kapsamı ve sonuçları, işletmenin faaliyet yapısı ile somut kayıt ve belgelere göre belirlenir. Somut işlem için güncel mevzuat ve belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.