Kapsam ve hukuki çerçeve
Yapım işi, danışmanlık, bakım, işgücü temini ve tebliğde sayılan diğer teslim/hizmetlerin kapsamı farklıdır. Sözleşmenin adı değil fiili işin ana edimi ve tarafların statüsü esas alınır.
Tevkifatlı işlemlerde satıcının 1 No.lu, alıcının sorumlu sıfatıyla beyanı ve ödeme/indirim kayıtları aynı işlem üzerinden değerlendirilir. Tevkifat oranı ve kapsamı işlem tarihi ile taraf statüsüne göre resmî kaynaktan doğrulanır.
Temel kontrol başlıkları
- İşlem türü ve tevkifat kodu
- Alıcının tevkifat sorumluluğu
- Hakediş, fatura ve dönem eşleşmesi
- Alıcı KDV2 beyan/ödeme durumu
- İş bazlı yüklenim
Fatura senaryosu, tevkifat kodu/oranı, 1 ve 2 No.lu beyannameler, tahakkuk/ödeme, sözleşme ve hizmet/teslim kanıtı çapraz mutabakata alınmalıdır. İade listesine yalnız iade hakkı doğuran işleme isabet eden, açıklanabilir yüklenim taşınmalıdır.
Adım adım çalışma süreci
- 1
Sözleşme ve teknik şartnameyi okuyun
- 2
Alıcı statüsünü güncel düzenlemeyle doğrulayın
- 3
Hakediş onayı ile faturayı eşleştirin
- 4
Satıcı KDV1 ve alıcı KDV2 zincirini kontrol edin
- 5
Alt yüklenici ve malzeme KDV’sini iş bazında ayırın
- 6
Teyit ve eksiklikleri belge bazında kapatın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Sözleşme ve teknik şartname
- Onaylı hakediş/kabul tutanağı
- Tevkifatlı fatura XML/PDF
- Alıcı beyan ve ödeme teyidi
- Alt yüklenici faturaları
- Banka ve cari hesap mutabakatı
Uygulama örneği
Malzeme ve montajın tek yapım işi kapsamında olduğu sözleşme ile bağımsız mal satışı aynı değildir. Müşterinin kamu kurumu olması tek başına her faturayı tevkifatlı yapmaz; fiili iş ve tebliğ tanımı birlikte incelenir.
Sık karşılaşılan hatalar
- Kapsam dışı işte tevkifat uygulamak
- Yanlış kod veya oran seçmek
- Hakediş dönemi ile faturayı uyuşturmamak
- Alıcı beyanını kontrol etmemek
- İskonto ve fiyat farkını yanlış hesaplamak
Sık sorulan sorular
Her kamu faturası tevkifatlı mı?
Hayır; alıcı statüsü yanında işlem tebliğde sayılmış olmalıdır.
Alıcı beyan etmezse ne olur?
Kontrol raporu uyumsuzluğu doğabilir; teyit veya düzeltme gerekir.
Hakediş gerekli mi?
Hakedişli işlerde dönem ve tutarın temel kanıtıdır.
Nakden iade alınabilir mi?
İşlem, tutar, rapor ve teminat şartlarına göre değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- Gelir İdaresi Başkanlığı — KDV İade Talebi Listelerini Gönderme Kılavuzu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. KDV iade sonucu; işlem türü, dönem, tutar, belge seti, kontrol raporu ve güncel mevzuata göre değişir. Somut işlem için güncel mevzuat ve belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.