Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Havale/EFT, çek, senet, kredi kartı, mahsup, grup şirketi ödemesi ve üçüncü kişi ödemeleri farklı belge setleri gerektirir. Cari hesap bakiyesi ile fatura bazlı ödeme eşleştirmesi birlikte yapılır.
Temel kontrol başlıkları
- Ödeyen ve alıcı hesap sahipliği
- Dekont açıklaması ve fatura referansı
- Kısmi/toplu ödeme dağılımı
- Çek-senet ciro ve tahsil zinciri
- Üçüncü kişi ödemesinin hukuki dayanağı
Adım adım uygulama
- 1
Satıcı cari hesabını fatura bazında dökün
- 2
Banka hareketlerini tarih ve tutara göre eşleştirin
- 3
Toplu ödemeleri dağıtım tablosuyla faturalara bağlayın
- 4
Çek ve senetlerin tahsil/ciro kayıtlarını ekleyin
- 5
Üçüncü kişi veya grup ödemelerini sözleşmeyle açıklayın
- 6
Açık bakiye ve mahsupları mutabakatla doğrulayın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Banka dekontları ve hesap ekstreleri
- Satıcı cari hesap muavini
- Çek/senet bordroları
- Cari hesap mutabakatı
- Mahsup ve virman fişleri
- Üçüncü kişi ödeme sözleşmesi veya talimatı
Uygulama örneği
Üç faturanın tek EFT ile ödenmesi hâlinde, dekont tutarı satıcı muavinindeki kapama kayıtlarıyla eşleştirilir ve hangi faturaya ne kadar pay verildiğini gösteren ödeme dağıtım tablosu hazırlanır. Dekont açıklamasında fatura numarası yoksa satıcı mutabakatı ve muhasebe fişi destekleyici olarak eklenir.
Sık yapılan hatalar
- Dekont açıklaması olmadan eşleşme varsaymak
- Toplu ödemeyi tek faturaya bağlamak
- Farklı unvanlı hesap sahibini açıklamamak
- Çekin yalnız teslim bordrosunu sunmak
- Cari hesap mahsuplarını belgesiz bırakmak
Sık sorulan sorular
Nakit ödeme kabul edilir mi?
İşlemin tutarı, mevzuat ve tevsik zorunluluğu ayrıca değerlendirilir; banka dışı ödeme yüksek risk taşır.
Üçüncü kişi ödeme yapabilir mi?
Hukuki ilişki ve borç kapama iradesi açık belgelerle gösterilmelidir.
Açık bakiye iade dosyasını engeller mi?
İşlem türü ve kontrol bulgusuna göre etkisi değişir; açık bakiye ayrıca açıklanmalıdır.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Vergisel sonuç; işlem türü, dönem, taraflar, tutar, belge seti ve güncel mevzuata göre değişebilir. Somut işlem için güncel belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.