Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Tam mükellef kurumlar arasındaki yurt içi işlemlerde kurumlar vergisi, transfer fiyatlandırması, örtülü sermaye, KDV, damga vergisi ve finansman gider kısıtlaması birlikte değerlendirilir.
Temel kontrol başlıkları
- Transferin hukuki ve ticari nedeni
- Sözleşme, vade ve geri ödeme planı
- Emsal faiz oranı ve para birimi
- Öz sermaye/borç ilişkisi
- Muhasebe ve vergi beyan uyumu
Adım adım uygulama
- 1
Tüm grup içi para hareketlerini işlem türüne göre sınıflandırın
- 2
Sermaye, avans, borç ve masraf yansıtmasını ayırın
- 3
Sözleşme ve yönetim kurulu kararlarını tamamlayın
- 4
Emsal faiz analizini tarih ve vadeye göre yapın
- 5
Örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması testlerini uygulayın
- 6
Faiz, KDV ve kurumlar vergisi kayıtlarını dönemsel izleyin
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- Banka hareketleri
- Cari hesap muavinleri
- Borç veya finansman sözleşmesi
- Yönetim kurulu/genel kurul kararları
- Emsal faiz çalışma kağıdı
- Transfer fiyatlandırması formu ve raporu
Uygulama örneği
A şirketinin yüzde 100 iştiraki B şirketine düzenli nakit aktarması hâlinde, hareketlerin sermaye tamamlama mı yoksa borç finansmanı mı olduğu belgelenir. Borç niteliğindeyse vade, para birimi, emsal faiz ve geri ödeme planı belirlenir; örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması sonuçları ayrıca hesaplanır.
Sık yapılan hatalar
- Her transferi faizsiz cari hesapta izlemek
- Sermaye avansını süresiz borç gibi bırakmak
- Emsal faizi yıl sonunda topluca hesaplamak
- KDV ve kur farkı etkisini atlamak
- İşlemi yalnız ortaklık oranıyla açıklamak
Sık sorulan sorular
Yüzde 100 iştirak olması faizi kaldırır mı?
Hayır. İlişkili kişi işlemlerinde emsallere uygunluk ilkesi devam eder.
Sözleşme zorunlu mu?
İşlemin niteliğini, vadesini ve koşullarını kanıtlamak için yazılı sözleşme güçlü bir zorunluluktur.
Her işlem için rapor hazırlanır mı?
Beyan ve raporlama yükümlülüğü şirketin statüsü, işlem türü, taraf ve döneme göre belirlenir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Kurumlar Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Vergisel sonuç; işlem türü, dönem, taraflar, tutar, belge seti ve güncel mevzuata göre değişebilir. Somut işlem için güncel belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.