Kapsam ve değerlendirme çerçevesi
Mal, hizmet, finansman, royalty, masraf yansıtma ve gayrimaddi hak işlemleri farklı yöntem ve belge gerektirir.
Temel kontrol başlıkları
- İlişkili kişi listesinin tamlığı
- İşlem türü ve tutar mutabakatı
- Emsal yöntem ve veri kaynağı
- Sözleşme ve fatura koşulları
- Form, rapor ve beyanname uyumu
Adım adım uygulama
- 1
İlişkili kişi ve şirket envanterini güncelleyin
- 2
İşlemleri tür ve para birimine göre sınıflandırın
- 3
Muhasebe tutarlarını taraf teyitleriyle mutabıklaştırın
- 4
En uygun yöntemi ve emsal veri kaynağını belirleyin
- 5
Form ve rapor tablolarını hazırlayın
- 6
Beyanname öncesi çapraz kontrol yapın
Gerekli belgeler ve kayıtlar
- İlişkili kişi listesi
- Sözleşme ve faturalar
- Cari hesap mutabakatları
- Emsal analiz çalışma kağıdı
- Transfer fiyatlandırması formu
- Yıllık rapor dosyası
Uygulama örneği
Grup şirketleri arasında mal satışı, yönetim hizmeti ve borç işlemi varsa her işlem ayrı sınıflandırılır. Mal için karşılaştırılabilir fiyat, hizmet için maliyet artı, borç için piyasa faiz analizi gibi uygun yöntemler gerekçeleriyle belgelenir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız ortaklık payına bakmak
- Finansman işlemlerini unutmak
- Form tutarlarını mizandan farklı yazmak
- Emsal yöntemini gerekçesiz seçmek
- Sözleşme koşullarını fiilî uygulamayla karşılaştırmamak
Sık sorulan sorular
Her ilişkili işlem rapora girer mi?
Şirketin statüsü ve mevzuattaki kapsam/limitler doğrultusunda değerlendirilir.
Form ile rapor aynı mıdır?
Hayır. Form beyan eki, rapor ise yöntem ve emsal analizini ayrıntılı belgeler.
Yurt içi işlemler önemsiz midir?
Hayır. Vergisel sonuç ve belgelendirme şartları ayrıca incelenir.
Resmî kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Kurumlar Vergisi Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Vergisel sonuç; işlem türü, dönem, taraflar, tutar, belge seti ve güncel mevzuata göre değişebilir. Somut işlem için güncel belgeler üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.